Hoe vijanden vrienden kunnen worden, een nieuw deel in Mysterie van de mens
Wie de eerdere boeken van Het mysterie van de mens heeft gelezen, is vast ook reuzebenieuwd naar Hoe vijanden vrienden kunnen worden. Dit is alweer het derde deel van de auteur van Sapiens: Yuval Noah Harari. Ik vind het erg fijn dat hij deze jeugdboeken heeft geschreven en dat ze zijn vertaald, want de boodschap in elk boek blijft enorm van belang. Een eyeopener voor iedereen, jong en oud.
Hoe vijanden vrienden kunnen worden samenvatting
Waarom maken mensen ruzie met elkaar, of nog erger: waarom voeren ze oorlog? Willen mensen niet liever in vrede samenleven?
In dit boek lees je hoe ruzie en oorlog ontstaan doordat mensen jaloers, bang of hebzuchtig zijn. Het begint allemaal met de verhalen die we elkaar vertellen, verhalen die vaak helemaal niet waar zijn. Bijvoorbeeld over mensen die anders zijn dan wijzelf.
Ontdek hoe iederéén mee kan helpen om ervoor te zorgen dat vijanden vrienden worden en blijven. Ook jij!
Opbouw van het boek
Ook in Hoe vijanden vrienden kunnen worden begint het met een tijdlijn op de schutbladen. We beginnen met het schrift, zo’n 5200 jaar geleden, en gaan via de opkomst van diverse steden en geloven naar het heden. Achterin het boek laat het schutblad juist zien waar in de wereld handelsroutes lagen, want dat is natuurlijk één van de redenen waarom mensen gingen verhuizen. Maar laten we beginnen bij het begin: ben jij net als iedereen of voel je je weleens anders? Het liefst willen wij dat dingen niet veranderen, want dan voelen we ons veilig. En toch veranderden veel dingen door de jaren heen. Denk aan de goden, de talen, het eten dat we klaarmaken en de mensen zelf.
We beginnen dus zo’n 5000 jaar geleden, in de tijd dat het schrift werd uitgevonden. Verhalen vertellen doen mensen altijd al. Verhalen vertellen verbindt mensen met elkaar en zorgt ervoor dat er beter kan worden samengewerkt. Want zolang iedereen in hetzelfde verhaal gelooft, kan zelfs een miljoen mensen met elkaar samenwerken. Totdat iemand een ander verhaal gaat vertellen waar een deel van die miljoen mensen in gaat geloven, en een deel niet. Dit begint 5000 jaar geleden met Gilgamesj, die het gevaar waarover verteld werd gaat trotseren. Dankzij Gilgamesj in Uruk en de mensen die in deze plaats het schrift uitvonden, kunnen we nu boeken lezen en elkaar verhalen vertellen in álle talen.
De steden van het schutblad
Hoe vijanden vrienden kunnen worden, vertelt het verhaal van de diverse steden in de geschiedenis die al dan niet meer bestaan. Na Uruk gaan we dan ook verder naar Efeze en Carthago. We ontdekken het verhaal van geld. Waarom dit handig is, maar tegelijkertijd ook gevaarlijk. We lezen een fictief verhaal dat vol staat met informatieve waarheden. Hierdoor raakte ik een enkele keer de draad kwijt, maar dat kan ook liggen aan het moment waarop ik het boek las. Soms is het niet het juiste moment voor een bepaald boek en moet je het later nog eens lezen.
Dat het vertellen van verhalen belangrijk is, zien we tegenwoordig ook steeds meer in het nieuws. Niet alleen wát er verteld wordt is van belang, ook hóe het wordt verteld kan de interpretatie van de lezer op een bepaald been zetten. In de periode van het Romeinse Rijk zetten de Romeinen het inzetten van verhalen heel slim in om Carthago in te kunnen nemen. Want in het echte leven is het niet altijd zo dat alleen de goeden zullen winnen; soms winnen de slechteriken. En wie die slechteriken dan zijn, is ook niet meteen helder. Want de Romeinen namen Carthago dan wel in, de Carthagers zelf waren ook geen lieverdjes. Hoe vijanden vrienden kunnen worden, is duidelijk wederom een boek waarover je samen kunt praten.
Sapiens voor jongeren
Wat ik zo bijzonder vind aan Hoe vijanden vrienden kunnen worden en de delen hiervoor (Hoe wij het machtigste dier op aarde werden en Waarom de wereld niet eerlijk is) is dat het geschreven is op een manier die past bij kinderen. Er wordt enorm veel informatie gedeeld maar doordat het voor een deel vanuit kinderen wordt vertelt blijft het bij hun belevingswereld. We volgen veelal kinderen met hun vragen, luisteren een gesprek af tussen twee Romeinse meisjes en lezen over de moslimse Fatima en haar vader.
Ook de tegenstelling die in het boek een keer wordt gemaakt met oorlog voeren en computergames vind ik veelzeggend. Yuval Noah Harari legt uit dat oorlog voeren vroeger meer was dan alleen de koning verslaan (schaken) of de aliens verslaan met magie of laserkanonnen. Vroeger was elke oorlog namelijk ook een ontmoeting net als op een ontmoeting op de markt. Men zag van elkaar wat ze aten, welke wapens ze hadden en wat voor spelletjes ze deden. Tijdens schaken of een computerspel speel je door tot de tegenstander dood is. Je leert niets van de schaakpion of de alien als je die eenmaal verslagen hebt. Je hebt je vast nooit afgevraagd wat er met de achtergebleven schaakpionnen gebeurt als hun koning dood is. In een echte oorlog was dat wel anders. Tegenwoordig heb ik daar toch wel mijn vragen bij. Of ligt dat aan hoe de verhalen vertelt worden?
Voor wie is Hoe vijanden vrienden kunnen worden?
Hoe vijanden vrienden kunnen worden is het derde boek in de serie Het mysterie van de mens. De boeken zijn geschreven voor jongeren vanaf 9 á 11 jaar. De verhalen zijn informatief maar vaak wel aangevuld met fictieve personages om al die informatie begrijpelijk over te laten komen. De hele serie is een must read voor volwassen en ontzettend bruikbaar op school.
Specificaties Hoe vijanden vrienden kunnen worden
Auteur: Yuval Noah Harari | Illustraties: Ricard Zaplana Ruiz | Vertaling: Inge Pieters | Uitgever: Leopold en Ploegsma | ISBN: 9789493295179 | Maart 2025 | 151 pagina’s | Meer informatie bij je lokale boekhandel, bezoek de website van uitgeverij Leopold en Ploegsma, klik hier voor Bol, kijk bij Bruna.nl of kijk bij Amazon
Welk woord of thema spreekt jou aan in een boek? Klik hieronder op een woord en ga naar boeken toe in dit thema!
avontuur boekenserie culturen debuut dieren emoties familie fantasie fantasy geheimen geschiedenis gevoelens graphic novel grappig het leven humor interactief jeugdroman jezelf zijn klassieker kunst liefde maatschappij magie mentale gezondheid mindful mysterie natuur oorlog opgroeien politie prentenboek prentenboek op rijm roman school seizoenen spannend sprookjes sterke vrouw thriller verhalenbundel vriendschap weetjesboek wereld zoekboek
Schrijf je in voor onze stoere nieuwsbrief die elke eerste week van een maand wordt verzonden en blijf op de hoogte van het lekkerste leesvoer!