Toen, een bundel vol vergeten verhalen uit de Nederlandse geschiedenis
De boeken van Arend van Dam sluiten veelal aan bij de onderwerpen die in ons onderwijs voorbij komen. Toen is wederom een verhalenbundel, gestoeld op wetenswaardigheden, waarvan veel verhalen bruikbaar zijn in de klas. Hoe leuk is het om bij het behandelen van een onderwerp een verhaal voor te kunnen lezen dat helemaal is geschreven in de belevingswereld van kinderen zelf?
Toen samenvatting
Hoe kwam het dat de Berlin zonk? Wie veroorzaakte de allerkortste oorlog ooit – en wie de allerlangste? Wat gebeurde er met de Uiver nadat dit bijzondere vliegtuig meedeed aan een race naar Australië? Waar is het vorstendom Eierland gebleven? En wat is het verhaal van ‘De Gooische moordenaar’?
In deze boeiende bundel duikt Arend van Dam in vergeten verhalen achter de ontploffingen, overstromingen, opstanden, verdwenen ziektes en rampen. Stuk voor stuk gebeurtenissen die onze geschiedenis veranderden, maar toch uit ons geheugen verdwenen. Waarom halen sommige grote gebeurtenissen de geschiedenisboeken niet? En wat hebben we van ons verleden geleerd?
Wat kun je van Toen verwachten?
Arend van Dam staat bekend om zijn informatieve boeken, waarvan er vele goed aansluiten bij ons basisonderwijs. Toen is een verhalenbundel van 20 verhalen die als overeenkomst hebben dat we niet veel meer over deze gebeurtenissen horen of lezen. Heel fijn dat Arend van Dam wederom in zoveel gebeurtenissen is gedoken, zodat wij erover kunnen lezen en wellicht nog iets van leren. Aan het begin van elk hoofdstuk lees je over meerdere gebeurtenissen rondom het thema, voordat er een verhaal wordt uitgediept waarbij je met de hoofdpersonen meeleeft in de gebeurtenis zelf. We lezen over rampen, ruïnes, oorlogen, wrakken, verdwenen dorpen en nog veel meer.
Doordat ik niet de doelgroep ben waarvoor Toen is geschreven, kwamen er een aantal rampen in voor die ik me nog kan herinneren van het nieuws. Denk hierbij aan de Bijlmerramp, de vuurwerkramp en de brand in Moerdijk. Nu voel ik me oud, haha. Gelukkig staat Toen bomvol gebeurtenissen uit het nog vroegere Nederlandse verleden. En dan vraag ik me toch echt af hoe Arend van Dam aan al die weetjes, feitjes, namen en meer komt. Is hij stiekem een detective of gewoonweg geïnteresseerd in onze geschiedenis? In het voorwoord lezen we een tipje van de sluier, al is hij ook een meesterverteller als het om de verhalen in zijn boeken gaat.
Een verhaal uitgelicht
Met boeken zoals Toen, boordevol weetjes, kan ik het vaak niet laten om mijn gezinsleden deelgenoot te maken van de interessante dingen die ik te weten kom. Neem nou het hoofdstuk over de scheepswrakken. Wist jij dat er meer dan 1600 Nederlandse scheepswrakken verspreid over de hele wereld liggen? Daar zullen vast de nodige VOC-schepen tussen zitten. Maar alle scheepswrakken die op de bodem van zeeën en oceanen liggen, dat zijn er meer dan drie miljoen!, staan in het Verdrag ter Bescherming van Onderwater Cultureel Erfgoed om te voorkomen dat ze worden geplunderd.
De Lutine
In Toen lezen we dat er behoorlijk wat schepen zijn gestrand rondom Zeeland, bij Vlissingen, Walcheren en in de monding van de Schelde. Dat doet me denken aan het kunstwerk waar ik met mijn opa en oma vaak kwam aan De Zeekant in Bergen op Zoom. Een kunstwerk in de Scheldelaan met de naam Verdronken Boot. Anyway, terug naar de scheepswrakken. Nadat we informatie over enkele scheepswrakken en afspraken hebben kunnen lezen, wordt er één schip uitgediept. Een schip genaamd de Lutine dat in 1799 ergens tussen de Waddeneilanden zou zijn vergaan.
De Lutine voer een grote lading edelmetalen, goud en zilver, aan boord werd tijdens een storm op een zandbank gesmeten. Op één opvarende na kwamen alle mensen op het schip om het leven. Er werd flink gejut op de stranden kort na de ramp, waarbij enkele goudstaven werden gevonden. De jaren erna kwamen er zo nu en dan wederom goudstaven boven water. Maar de gehele inhoud van het schip ligt nog altijd op de bodem van de zee. Uiteindelijk was er een Ane Duijf die meerdere malen heeft geprobeerd het goud op te duiken dat de Lutine destijds vervoerd zou hebben. Maar ook hij vond van alles, maar geen goudstaven. Ook al zouden er nog zo’n 2700 staven in zee moeten liggen. Spannend idee toch? En de meningen blijven verdeeld onder de kenners, zoals je hier ziet bij Omroep Fryslan (mocht je interesse hebben).
Voor wie is Toen?
Toen is een geweldige verhalenbundel voor nieuwsgierige kinderen vanaf 10 jaar. Zoals ik al schreef, zijn veel van de twintig verhalen heel erg bruikbaar in de geschiedenisles op school. Arend van Dam weet als geen ander informatie zo verhalend te beschrijven dat het nooit droge kost wordt om te lezen. Voor wie geïnteresseerd is in onze geschiedenis is dit echt een waardevolle en interessante verhalenbundel.
Toen bevat aansprekende verhalen over vergankelijkheid en vooruitgang. Elk verhaal is voorzien van vele illustraties en landkaarten. Op sommige pagina’s, waarbij de illustraties op de achtergrond door de tekst zichtbaar zijn, gaat het soms ten koste van de leesbaarheid. Maar verder vond ik de verhalen erg fijn om te lezen in de herkenbare stijl van Arend van Dam. Je merkt dat hij veel onderzoek doet naar het onderwerp waarover hij wil schrijven, zonder dat het opsommend overkomt. Een fijne toevoeging aan de vele titels die al graag gebruikt worden in het onderwijs.
Meer boeken voor het onderwijs door Arend van Dam
- De man in de klok – Kunst
- Hoe fel de zon ook scheen – Tweede Wereldoorlog
- Iemand in het bijzonder – Vrouwen uit de geschiedenis
- Lang geleden – Verhalen uit de Nederlandse geschiedenis
- De reis van Syntax Bosselman – Slavernij
Specificaties Toen
Auteur: Arend van Dam | Illustrator: Roland Sillem | Uitgever: Van Holkema en Warendorf | ISBN: 9789000396733 | Oktober 2025 | 217 pagina’s | Meer informatie bij je lokale boekhandel, bezoek de website van uitgeverij Van Holkema en Warendorf, klik hier voor Bol, kijk bij Bruna.nl of kijk bij Amazon
Welk woord of thema spreekt jou aan in een boek? Klik hieronder op een woord en ga naar boeken toe in dit thema!
avontuur boekenserie culturen debuut dieren emoties familie fantasie fantasy geheimen geschiedenis gevoelens graphic novel grappig het leven humor interactief jeugdroman jezelf zijn klassieker kunst liefde maatschappij magie mentale gezondheid mindful mysterie natuur oorlog opgroeien politie prentenboek prentenboek op rijm roman school seizoenen spannend sprookjes sterke vrouw thriller verhalenbundel vriendschap weetjesboek wereld zoekboek
Schrijf je in voor onze stoere nieuwsbrief die elke eerste week van een maand wordt verzonden en blijf op de hoogte van het lekkerste leesvoer!